Μικρό αφιέρωμα στον Καραγκιόζη




«Κεινο που με τρώει κεινο που με σώζει, είναι που ονειρεύομαι σαν τον Καραγκιόζη».

Ο καραγκιόζης είναι λέξη τουρκική και σημαίνει «μαυρομάτης». Μεταφορικά η λέξη σημαίνει ένα πρόσωπο αστείο ή που παριστάνει τον αστείο, το γελωτοποιό. Ο ήρωας του θεάτρου σκιών, που σκορπά, με την ανατρεπτική εξυπνάδα του, το γέλιο σε μικρούς και μεγάλους από τότε που εμφανίστηκε μέχρι σήμερα.

Τα παλιά χρόνια πριν ακόμα εμφανιστεί η τηλεόραση, ο κλασσικός τρόπος να βλέπει ο λαός Καραγκιόζη ήταν το λευκό πανί, ο μπερντές. Γενικά, το θέατρο σκιών είναι παράδοση της Ανατολής και η Ινδία και η Κίνα έχουν αντίστοιχες παραστάσεις και φιγούρες προσαρμοσμένες στα ήθη και τα έθιμα τους. Πάντα πίσω από λευκό πανι, στην αρχή με λυχνάρια η κεριά, αργότερα με λάμπες λουξ και τελικά με ηλεκτρικό φως.

Υπάρχουν μαρτυρίες για παράσταση Καραγκιόζη στη χώρα μας από το 1809 στην περιοχή των Ιωαννίνων. Σιγά σιγά διαδόθηκε σε όλες τις Βαλκανικές χώρες και κάθε χώρα προσάρμοζε στον Καραγκιόζη τη δική της κουλτούρα..

Στη χώρα μας ο ήρωας Καραγκιόζης είναι ένας φτωχός πανούργος Οδυσσέας. Με παλιά και μπαλωμένα ρούχα. Κοντός, με μεγάλη στρογγυλή μύτη, μακρύ αριστερό χέρι και καμπούρα σαν να κουβαλάει τα βάσανα του ελληνισμού. Οι φιγούρες αυτές έχουν εμπλουτιστεί με άπειρους ελληνικούς χαρακτήρες, κρατώντας και τον τούρκο Βεζίρη και το πρωτοπαλίκαρο του τον Βεληγκέκα. Αθώος συμπαραστάτης του ήταν ο Χατζιαβάτης η Χατζιχαβιάρης όπως ήθελε ο ίδιος να τον αποκαλεί, ο οποίος αντιπροσωπεύει τον συγκαταβατικό υπόδουλο Έλληνα και στο τέλος πληρώνει πάντα αυτός τον λογαριασμό.

Στο πανί βλέπουμε πάντα αριστερά την ξύλινη παράγκα του Καραγκιόζη και στα δεξιά το πολυτελες σεράι του Βεζίρη. Είχε οικογένεια την Αγλαΐα και τρία παιδιά, το Κολλητήρι τον Κοπρίτη και τον Μπιρικόγκο. Οι χαρακτήρες είναι πολλοί, αναφέρω όσους θυμάμαι. Τον μεγαλόσωμο θείο του Βλάχο Μπαρμπαγιώργο που προσπαθούσε πάντα να κοροϊδέψει, Το Σιορ Διονύσιο τον επτανήσιο, το Σταύρακα το βαρύ και ασήκωτο μάγκα που θυμίζει ρεμπέτες,το Μορφονιό με τη μεγάλη μύτη, τον Εβραίο, το Βεληγκέκα, την κορη του βεζίρη τη βεζιροπουλα και ένα σωρό ακόμα φιγούρες που προστίθενταν ανάλογα με την ιστορία.

Οι ιστορίες ποικίλλουν,, είναι πάντα σατυρικές και προκαλούν απίστευτο γέλιο σε παιδιά και μεγάλους.

Έμενα προσωπικά μου έχει μείνει ο Ευγένιος Σπαθάρης, που έφτιαχνε και μόνος του τις φιγούρες από χαρτόνι σε διάφορα κομμάτια, ενωμένα με πριτσινάκια για να κινούνται. Ήταν κολλημένα πάνω σε ένα η και περισσότερα ξύλα για να δίνουν την αίσθηση της κίνησης. Συνήθως ο ίδιος έκανε όλες τις φωνές και παλιά υπήρχαν και μουσικοί από πίσω που έδιναν περισσότερη ζωή.

Δυστυχώς, κάποιοι καθιέρωσαν τη λέξη Καραγκιόζης ως ύβρη,, ενώ είναι ένας φτωχός ξυπόλυτος λαϊκός ήρωας. Τελειώνω με μια κλασσική ατάκα του Σπαθάρη στη διάρκεια της χούντας. Κουβέντιαζε ο Καραγκιόζης με τον Βεζίρη και του λέει… δεν σε πιστεύω Βεζίρη μου. Μα σου ορκίζομαι στην στρατιωτική μου τιμή. Και του απαντάει ο Καραγκιόζης. Κι άλλοι μας ορκιστήκαν και την πατήσαμε!!!

Ρούσσινου Ανδρομάχη
Share on Google Plus

0 comments:

ΟΜΑΔΑ ΜΕΣΑ. Από το Blogger.