Ταξιδιωτικές εντυπώσεις : Παρίσι Μουσείο Πικάσο

 

    Παίρνουμε πάλι -τι άλλο- το μετρό. Στάση, Βαστίλη. Σημείωσα και πριν ότι το παρισινό μετρό δεν έχει έργα τέχνης. Όμως, που και που υπάρχουν εικαστικές παρεμβάσεις, όπως εδώ στο σταθμό της Βαστίλης. Υπάρχει λοιπόν μια τοιχογραφία εμπνευσμένη από τα γεγονότα της Βαστίλης, τότε που το πλήθος των επαναστατών της 14ης Ιουλίου του 1789, πολιόρκησε τη φοβερή αυτή φυλακή. Η τοιχογραφία αυτή έχει μια ιδιαιτερότητα: Βλέπεις εικόνες από τα γεγονότα, τα πρόσωπα είναι ντυμένα με τα ρούχα της εποχής, η ζωγραφική έχει το μνημειακό στυλ του Ντελακρουά, άνθρωποι με σπαθιά, με αγροτικά εργαλεία, γυναίκες τύπου μαντάμ Φροσάρ, αγόρια τύπου Γαβριά, καπνούς, εκρήξεις, οδοφράγματα, αυτά τα γνωστά τέλος πάντων, και ξάφνου διαπιστώνεις ότι τα πρόσωπα των ανθρώπων είναι σημερινά, καθημερινά. Να! Αυτή η γυμνόστηθη γυναικεία μορφή που ξεπροβάλλει από τα οδοφράγματα και που προσωποποιεί την Δημοκρατία, έχει το πρόσωπο της γαλλιδούλας που λίγο πριν μπορεί να καθόταν στο απέναντι κάθισμα. Είναι ανοιχτοί οι Γάλλοι σε κάθε είδους νεωτερισμό. Γι’αυτό παρουσιάστηκαν εδώ όλα τα ρεύματα της τέχνης. Ιμπρεσιονισμός, αβανγκάρ, αρνουβώ, φουτουρισμός, κυβισμός, ντανταισμός, βρήκαν πρόσφορο έδαφος να καλλιεργηθούν, να ανθίσουν και να βγάλουν καρπούς σαν αυτούς που περήφανα παρουσιάζονται στα Μουσεία του Παρισιού. Κατεβήκαμε λοιπόν στη Βαστίλη για να επισκεφτούμε το μουσείο Πικάσο. Στην πλατεία θαυμάσαμε το χρυσό γλυπτό του Πνεύματος της Ελευθερίας που στέκει με απλωμένα τα φτερά της επάνω στην ύψους 50 μέτρων μπρούτζινη στήλη του Ιουλίου, όπως λέγεται, και είναι αφιερωμένη στη μνήμη όλων όσοι φονεύτηκαν στις οδομαχίες του Ιουλίου του 1830 και που οδήγησαν στη πτώση της μοναρχίας. Είναι τα γνωστά γεγονότα με τα οδοφράγματα που διαβάζουμε στους Αθλίους, εκεί όπου ο κυνηγός Ιαβέρης πέφτει στα χέρια του κυνηγημένου Γιάννη Αγιάννη. Όλοι οι συνειρμοί κάνουν πλέον επιτακτική την ανάγκη της επίσκεψης στο σπίτι που έζησε ο Ουγκώ, εδώ, λίγο πιο πάνω. Αλλά είπαμε. Το πρόγραμμα θα τηρηθεί αυστηρά. Μουσείο Πικάσο πρώτα. 

   Είναι ένα ωραιότατο μέγαρο. Το μέγαρο Σαλέ, αρχοντικό του 1656. Χτίστηκε για λογαριασμό του κυρίου Ομπέρ ντε λα Φοντεναί συλλέκτη φόρου αλατιού. (Σαλέ σημαίνει αλμυρός). Το αναφέρω εδώ γιατί έχει τη σημειολογία του όπως θα ιδούμε παρακάτω. Εδώ λοιπόν στεγάζονται γύρω στα 500 (!) έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, μικρογλυπτικής, κεραμικής, κολάζ, περίεργες κατασκευές από διάφορα αντικείμενα, όπως π.χ. το κεφάλι ενός ταύρου, που συντίθεται από τη σέλλα ποδηλάτου, (κεφάλι), και το τιμόνι του, (κέρατα). Καθώς προχωρούμε στις αίθουσες, μπαίνουμε σιγά-σιγά μέσα στους λαβύρινθους της τέχνης του Πικάσο. Πίνακες που παριστάνουν ταύρους, γυναίκες, άλογα, συνθέσεις διάφορες, βιολιά, κιθάρες. Θα μέτρησα τουλάχιστον δέκα έργα με τον ίδιο τίτλο: «κιθάρα». Προσπάθησα επιμελώς να διακρίνω κάποιο στοιχείο αναγνωρίσιμο της κιθάρας. Κατάφερα με δυσκολία να αποκρυπτογραφήσω μια χορδή, αλλού ένα από τα τάστα του οργάνου. Είναι σα να βλέπεις ένα πίνακα με μια κιθάρα ζωγραφισμένη κατά τέτοιο τρόπο σαν να έγραφες την λέξη κιθάρα ως «θακίρα». Κοιτάζω τα έργα. Δε τα καταλαβαίνω, αλλά μου αρέσουν. Αυτή άραγε είναι η δύναμη του Ισπανού καλλιτέχνη; Να σε κάνει να σου αρέσει κάτι που δεν κατανοείς; Και ξαφνικά , σε κάποια αίθουσα, βλέπεις τα πρώιμα έργα του, έργα που σχεδόν αγγίζουν το νατουραλισμό και λες: Πράγματι, ο άνθρωπος είναι ζωγράφος. Έτσι το λέω. Απλοϊκά. Ότι ο Πικάσο είναι πραγματικός ζωγράφος και όταν έφτιαξε αυτά τα έργα που εμείς αμύητοι δεν καταλαβαίνουμε, εξέφραζε τίμια αυτά που πίστευε αυτά που εκείνος έβλεπε τη στιγμή της έμπνευσής του. Όπως όταν έφτιαξε το φοβερό εκείνο έργο του το εμπνευσμένο από το βομβαρδισμό της Γκουερνίκα. Όπως θα ζωγράφιζε σήμερα -αν ζούσε- τον πατέρα εκείνο που κρατάει το σκοτωμένο αγοράκι του, πάνω στα ερείπια της Συρίας και τα άψυχα χεράκια του κρέμονται σα τα χέρια του Χριστού στην Πιετά… Σε άλλη αίθουσα του Μουσείου, καινούρια έκπληξη σε περιμένει. Απλωμένες μέσα σε προθήκες, πρώτες σελίδες των εφημερίδων Figaro, liberation, le Mont, όπου πάνω τους ο αθεόφοβος έχει ζωγραφίσει. Όχι όμως κάποιο έργο, αλλά κάτι σαν αντίθετο του κολάζ. Έχει προσθέσει στο πρόσωπο του Ντε Γκώλ, ας πούμε, αυτά τα περίεργα μάτια, ή μύτες, ή αφτιά, που είναι χαρακτηριστικά στο έργο του. Τριγυρίζουμε τις αίθουσες και ξαφνικά ανακαλύπτουμε ότι έχουμε επιταχύνει το βήμα μας. Μπουχτίσαμε πια. Τόσα έργα…

   Θυμάμαι ότι το ίδιο είχαμε κουραστεί στην ουρά της Εθνικής Πινακοθήκης στην Αθήνα με τόση ώρα ορθοστασίας. Είχαμε βέβαια τρέξει και εμείς οι φτωχοί, να ιδούμε Πικάσο που τόσο πολύ είχε διαφημιστεί από την τηλεόραση. Όπως τους παλιούς καιρούς διαλαλούσε ο ντελάλης στις πλατείες των χωριών την έλευση των μπουλουκιών «Τρέξατε...τρέξατε». Στην πινακοθήκη, η κυρία Πλάκα είχε φέρει έργα Πικάσο και κυβιστών. Μπήκαμε στο μουσείο και με 5 ευρώ εισιτήριο είδαμε τέσσερις Πικάσο, πέντε Μπράκ και τρεις Νταλί, όχι όλα πρωτότυπα. Είχε και αντίγραφα μέσα… Με τόσα λοιπόν λίγα έργα που ήταν το κύριο θέμα της έκθεσης, δεν μπορέσαμε βέβαια να σβήσουμε την καλλιτεχνική μας δίψα. Έτσι καταλήξαμε να βλέπουμε πάλι τα περίφημα έργα των Ιακωβίδη- Λύτρα- Γκύζη- Βολανάκη, για να φύγουμε ευχαριστημένοι από την Πινακοθήκη. Μα πού βρήκαν οι Γάλλοι τόσα πολλά έργα του Πικάσο; Μαθαίνω εδώ λοιπόν ότι το γαλλικό κράτος τα απέκτησε έναντι οφειλής φόρων!..Τι πονηριά!.. Και εδώ δεν αντέχω στον πειρασμό να φανταστώ τη σκηνή όπου ο γάλλος εφοριακός, χαρακτηριστικός τύπος γραφειοκράτη δημόσιου υπάλληλου, κοιτάζει με εμβρίθεια το πορτραίτο μιας γυναίκας. Εδώ ένα αφτί, εδώ η μύτη ανάποδα, εκεί ένα μάτι με βλεφαρίδες σαν ήλιος με αχτίδες, ένα κάτι από μπράτσο, ένα ξεκάρφωτο αιδοίο πάνω στο μπράτσο, σαν τατουάζ. Κοιτάζει ο άμοιρος ο εφοριακός και προσπαθεί να αξιολογήσει τον πίνακα για να κόψει το διπλότυπο… 

   Φεύγοντας από το μουσείο θελήσαμε να καθίσουμε κάπου για λίγη ξεκούραση. Όχι πολύ μακριά, βρίσκεται η περίφημη πλατεία των Βοσγίων. Είναι μια πλατεία που οι ίδιοι οι παριζιάνοι θεωρούν ως μία από τις ωραιότερες κόσμου. Η εντυπωσιακή συμμετρία της, παραμένει άθικτη έπειτα από 400 χρόνια. Την περιβάλουν 36 κατοικίες, εννέα σε κάθε πλευρά, από τούβλα και πέτρες και φεγκίτες, πάνω από καμάρες. Θυμίζει, σε όσους έχουν πάει, την Πλάθα Μαγιόρ της Μαδρίτης. Μόνο που εδώ, στη μέση της πλατείας, υπάρχουν συμμετρικοί κήποι με αγάλματα και σιντριβάνια. Κάτω από τα περιφερειακά σπίτια υπάρχουν στοές όπου βρίσκονται μαγαζιά, σχεδόν όλα με αντικείμενα τέχνης. Τα άλλα είναι καφενεδάκια και μικρά μπιστρό. Διάφορες αυτοσχέδιες ορχήστρες παίζουν τις μουσικές τους, περιμένοντας τις δεκάρες των περαστικών. Καθόμαστε για έναν καφέ. Ο καιρός είναι απρόσμενα καλός. Φυσάει ένα απαλό αεράκι και από πάνω μας ένας ήλιος έλληνας. Έχουμε ψηθεί. Στο Παρίσι, Απρίλη μήνα !..

     Πίνουμε τον καφέ μας, και περπατώντας στην περιφέρεια της πλατείας, φθάνουμε στο σπίτι όπου έζησε ο Βίκτωρ Ουγκώ. Είναι, βέβαια και αυτό ένα μικρό Μουσείο. Μπαίνουμε μέσα, και ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια, βλέπουμε κρεμασμένες στους τοίχους, διάφορες προπολεμικές αφίσες με τις οποίες διαφημιζόταν το έργο: «Άθλιοι», στην θεατρική ή την κινηματογραφική εκδοχή του .Έχουμε ήδη υποβληθεί. Η επίσκεψη έχει αρκετή δόση μυσταγωγίας, ώσπου εγώ- αθεράπευτα ρομαντικός- ερωτώ μία κοπέλα του Μουσείου, εάν σε τούτο το απέριττο γραφείο γράφτηκε το αριστούργημά του, για να εισπράξω την απάντηση: «Δεν γνωρίζω ακριβώς... Από πού είστε; Από την Ελλάδα; Α! Έχω πάει…Ζορμπά…Ζορμπά… Οπότε η ανώμαλη προσγείωσή μου είναι αναπόφευκτη…

Δημήτρης Μπούκουρας
Share on Google Plus

0 comments:

ΟΜΑΔΑ ΜΕΣΑ. Από το Blogger.