Άνθρωποι εκτός τόπου και χρόνου



Οι οικογενειακές δομές γενικά και οι σχέσεις των μελών της κάθε οικογένειας ειδικότερα, είναι δυο παράμετροι
που ενώ μεν αλλάζουν και εξελίσσονται σύμφωνα με τα εκάστοτε κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα, ταυτόχρονα διατηρούν
μια επίμονη αντοχή εις βάρος της υγιούς προσαρμογής τους. Λειτουργούν κατά κάποιο τρόπο με μια χρονοκαθυστέρηση
μιας ή περισσότερων γενεών, δημιουργώντας φουρνιές παιδιών- πολιτών που αισθάνονται ότι ζουν εκτός τόπου και χρόνου.


Αυτό δεν είναι πάντα εμφανές, σε χρονικές περιόδους που η κοινωνική, ιδεολογική και τεχνολογική ανάπτυξη
είναι σταδιακές και η μετάβαση από το παλιό στο νέο αργή και με άφθονα περιθώρια προσαρμογής.
Τον τελευταίο αιώνα ωστόσο, με τις ραγδαίες εξελίξεις σε όλους τους τομείς της ζωής και της κοσμοαντίληψης,
με συνεχείς μεταπτώσεις προόδου και οπισθοδρόμησης, με την τεχνολογία να κάνει άλματα ακόμα και από μήνα σε μήνα,
το φαινόμενο των ετεροχρονισμένων ανθρώπων είναι εδώ περισσότερο από ποτέ.


Ας σκεφτούμε τη δομή της σύγχρονης ελληνικής οικογένειας, με την οικονομική κρίση να έχει επαναφέρει τη συγκέντρωση
όλης της οικογένειας σε ένα πατρικό σπίτι, με παιδιά να μεγαλώνουν μαζί με παππούδες και γιαγιάδες
ή ακόμα και με προππαπούδες. Με μια ενδιάμεση γενιά να έχει επιστρέψει στη γονική φιλοξενία ή να μην έχει διαφύγει ποτέ.
Το μοντέλο της πολυμελούς οικογένειας δεν είναι εκών κακό. Έχει λειτουργήσει στο παρελθόν και θα μπορούσε ίσως
να λειτουργήσει και πάλι.
Τι είναι αυτό όμως που σήμερα το μετατρέπει από θετικό σε αρνητικό κι από πηγή συναισθηματικής σταθερότητας και ασφάλειας σε τροχοπέδη της προσωπικής ανάπτυξης;


Αν θέλουμε να βάλουμε ένα χρονολογικό πλαίσιο, τα γηραιότερα μέλη της σύγχρονης ελληνικής οικογένειας
είναι άνθρωποι που μπορεί να γεννήθηκαν μέσα στις δεκαετίες του 30 και του 40. Αυτόματα αυτό τους κατατάσσει
σε μια ιδιαίτερη ομάδα ανθρώπων που έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει μέσα σε εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες,
-πολεμικές συγκρούσεις, πείνα, εμφύλιο, πραξικοπήματα- με όλα τα ψυχολογικά βάρη και τα σύνδρομα
στα οποία αυτά δύνανται να μεταφραστούν. Αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς να έχουν εμποτιστεί με αντιλήψεις,
χαρακτηριστικά και ικανότητες που απαιτούνταν στις συγκεκριμένες ιδιαίτερες συνθήκες αλλά δεν χρειάζονται πια.
Και εδώ ακριβώς είναι που η συνύπαρξη των γενεών χωλαίνει. Μεταβιβάζοντας χαρακτηριστικά και δεξιότητες
που μέχρι να αποκτηθούν είναι όχι μόνο ξεπερασμένες αλλά και επιβλαβείς, η σύγχρονη ελληνική οικογένεια
έχει εγκλωβίσει τα μέλη της σε μια κυματοειδή επανάληψη ακατάλληλων συμπεριφορών, αντηχώντας φωνές του παρελθόντος
σε μια ανατροφοδοτούμενη ηχώ. Όσο απομακρύνεται από το κέντρο της, την κατάσταση δηλαδή όπου η συγκεκριμένη συμπεριφορά
ήταν δικαιολογημένη και απαραίτητη, τόσο πιο κοντά φτάνει στην ψυχασθένεια.

Τα παραδείγματα αμέτρητα και τόσο απλά που έχουμε όλοι να προσθέσουμε κάποια. Πχ η γιαγιά που κυνηγάει το εγγονάκι
να φάει γιατί «άμα πέσει πείνα δε θα χεις να φας», ή ο παππούς που συμβουλεύει τα νεαρά του εγγόνια να μη μαζεύονται
με παρέα έξω «γιατί θα βρείτε τον μπελά σας». «Αν τόλμαγα εγώ να μιλήσω στον πατέρα μου έτσι θα με σκότωνε».
«Πρόσεχε κακομοίρα μου μη σου κατεβάσει το βρακί». Άχρηστη συσσώρευση τροφίμων, συνεχής απειλή του θανάτου, φόβος,
έλλειψη εμπιστοσύνης στον συνάνθρωπο ως δυνάμει εχθρό, θεοποίηση ξεπερασμένων και άδικων εξουσιαστικών σωμάτων
(«μια χούντα σας χρειάζεται εσάς», ή «να ήταν ένας βασιλιάς τώρα να σας κρεμάσει όλους») και τόσες άλλες
εμφυτευμένες διαστροφές, μπορούν να δηλητηριάζουν ακόμα τα παιδιά μας.
Ίσως και τα παιδιά των παιδιών μας.

Πριν φορτώσουμε ακόμα μια γενιά με τα κατοχικά σύνδρομα και τις εμμονές μας, καιρός να επανασυντονιστούμε στο σήμερα. Καιρός να πούμε το πολυπόθητο «βούλωστο ρε μάνα/ πατέρα». Βούλωστο και μάθε επιτέλους να ανάβεις τον αποκωδικοποιητή. Βούλωστο και πάρτο χαμπάρι πως μας πουλήσαν και μας αγοράσανε αυτοί που τους είχατε για θεούς. Νισάφι.

Υ.Γ. Λέω στο παιδί μου πολλές φορές, αμάν, κλείστο πια αυτό το ρημάδι το πισι και βγες έξω να κάνεις καμιά βόλτα, εμείς στην ηλικία σου όλο έξω ήμασταν... Κάποια φορά μου απάντησε : βούλωστο ρε μάνα κι άσε με να παίξω στην ησυχία μου. Φαίνεται είχε διαβάσει το άρθρο. Το βούλωσα.... 

Τριανταφυλλιά Ηλιοπούλου
Share on Google Plus

0 comments:

ΟΜΑΔΑ ΜΕΣΑ. Από το Blogger.