Επικίνδυνοι κάτοικοι της θάλασσας του Δημήτρη Μπούκουρα



Εγκαινιάζοντας σήμερα μια σειρά άρθρων για την θάλασσα θα αρχίσω με τους επικίνδυνους κάτοικους που θα συναντήσεις... (Παραθέτω την επιστημονική ονομασία των ειδών, προκειμένου ο κάθε ενδιαφερόμενος να ψάξει στο Ίντερνετ για περισσότερα)



...“Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη”...


Δεν πρόκειται να συναντήσεις καρχαρίες. Δεν υπάρχουν στις θάλασσές μας. Υπάρχουν όμως ένα σωρό ενοχλητικά αλλά και επικίνδυνα πλάσματα . Να τα πάρουμε ένα ένα:





Αχινοί. (ECHINOIDA)

Υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία αχινών. Στην Ελλάδα οι πιο κοινοί είναι οι μαύροι. (ARBACIA LIXULA) Τα αγκάθια του αχινού είναι πολύ εύθραυστα στις άκρες τους, με αποτέλεσμα με την παραμικρή επαφή μαζί τους να χώνονται μέσα στο δέρμα μας και να σπάνε. Αυτό συμβαίνει κυρίως στα πέλματά μας καθώς περπατώντας μπορεί να πατήσουμε έναν αχινό που καραδοκεί ανάμεσα στις πέτρες. Η μοναδική προφύλαξη από αυτούς είναι να φοράμε μάσκα ή έστω γυαλιά κολύμβησης ώστε να τους βλέπουμε και να προσέχουμε μην τους ακουμπήσουμε. Αν πάντως το ατύχημα συμβεί, θα πρέπει να αλείψουμε την περιοχή με ελαιόλαδο και να προσπαθήσουμε με ένα τσιμπιδάκι ή μια βελόνα να αφαιρέσουμε τα αγκάθια. Όσα μείνουν θα απορροφηθούν εν καιρώ από τον οργανισμό. Τα αυγά των αχινών είναι νοστιμότατα. Οι μαύροι αχινοί δεν έχουν αυγά. Θα τα βρούμε στους ελαφρώς κόκκινους και στους λαδί, προτιμώντας τις δυο τρεις μέρες τις πανσελήνου. Τότε είναι εξαιρετικά αυγωμένοι. O ευκολότερος αχινός για να τον πιάσει κανείς με γυμνά χέρια είναι ο μεγάλος μοβ (SPHAERECHINUS GRANULARIS) γιατί οι άκρες απο τα αγκάθια του δεν είναι μυτερές αλλά στρογγυλεμένες. Υπάρχει σχετική νομοθεσία που απαγορεύει την υπεραλίευσή τους.




ARBACIA LIXULA                    SPHAERECHINUS GRANULARIS




Σαρανταποδαρούσα της θάλασσας ή σκουλήκι. (HERMODICE CARUNCULATA)

Είναι κι αυτό ένα πλάσμα που κινδυνεύουμε μόνο αν το αγγίξουμε. Και αυτό, γιατί δίπλα από τα κόκκινα που βλέπουμε στην φωτογραφία και που είναι εξωτερικά βράγχια, υπάρχουν αυτές οι ψιλές λευκές βελονίτσες σαν τρίχες, που είναι εκεί για την άμυνα του. Όταν κάποιος απρόσεκτος αγγίξει το ζώο που συνήθως βρίσκεται στον πυθμένα ανάμεσα σε φύκια ή πάνω σε βράχια, οι τρίχες αυτές χώνονται στο δέρμα και  χύνουν μέσα μια ισχυρή νευροτοξίνη που προκαλεί έντονο ερεθισμό και μια οδυνηρή αίσθηση καψίματος γύρω από την περιοχή της επαφής. Το τσίμπημα μπορεί ακόμα να προκαλέσει ναυτία και ζάλη. Η αίσθηση αυτή μπορεί να διαρκέσει αρκετές ώρες. Η εφαρμογή φενιστίλ στην περιοχή μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο.




HERMODICE CARUNKULATA



Κολιτσάνος (ANEMONIA VIRIDIS)


Ο Κολιτσάνος, είναι το πιο διαδεδομένο είδος θαλάσσιας ανεμόνας. Και μόνον η ονομασία του είδους (Κνιδάρια) δηλώνει ότι το άγγιγμά τους προκαλεί ισχυρό τσούξιμο πιο οδυνηρό από αυτό της τσουκνίδας. Είναι εξαιρετικός μεζές, σπεσιαλιτέ στα τσιπουράδικα του Βόλου, όπου τον τηγανίζουν με αλεύρι σε πολύ καυτό λάδι. Ζει στα πολύ ρηχά νερά (από μισό μέτρο βάθος)και γι αυτό υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να τον αγγίξει ο κολυμβητής των ρηχών νερών. Υπάρχουν και άλλα είδη ανεμόνων, πάλι με δηλητήριο, και όλες μοιάζουν καθώς το χαρακτηριστικό τους είναι τα πλοκαμάκια τους που συνέχεια κινούνται μες τα ρεύματα προκειμένου να συλλάβουν την τροφή τους που είναι το πλαγκτόν. Το δηλητήριο αυτό είναι η άμυνά τους στις επιθέσεις των ψαριών. Πολλές φορές οι ανεμώνες συμβιώνουν με ένα είδος μικρών γαρίδων που τις καθαρίζουν από διάφορα υπολείμματα.




                                               

ANEMONIA VIRIDIS





Είδαμε, ως τώρα, τους επικίνδυνους κατοίκους που απλά χρειάζεται η προσοχή μας στο να μην τους αγγίξουμε. Γενικά ισχύει για την θάλασσα: Μην αγγίζεις κάτι που δεν ξέρεις τι είναι. Πάμε τώρα στα ψάρια που είναι επικίνδυνα είτε γιατί έχουν δηλητήριο στα αγκάθια, είτε είναι τοξικά και δεν πρέπει να τα τρώμε.





Δράκαινα...

Είναι ψάρι που ζει αποκλειστικά στην άμμο. Μισοχωμένο εκεί, ενεδρεύει για να πιάσει κάνα μικρό ψαράκι. Είναι πολύ επικίνδυνο γιατί το ενδεχόμενο να το πατήσει κάποιος και ιδίως μικρά παιδιά που πλατσουρίζουν στα ρηχά δεν είναι καθόλου σπάνιο. Τα μπροστινά ραχιαία αγκάθια του έχουν ένα ισχυρό δηλητήριο που προκαλεί αφόρητους πόνους. Κάποτε είχα δει ένα κοριτσάκι να σφαδάζει κυριολεκτικά. Μια ένεση προκαϊνης- θα μου πείτε πού να βρεθεί- είναι πολύ ανακουφιστική, καθ’ όσον ισχυρό τοπικό αναισθητικό. Καλό είναι να έχουμε μαζί μας προκαΪνη, που θα μας χρειαστεί και για τυχόν κέντημα σαλαχιού (Οπότε καταλάβατε εδώ ότι μιλάμε για άλλον ένα επικίνδυνο κάτοικο του αμμώδους βυθού)...




       

                                 
ΔΡΑΚΑΙΝΑ





Σκορπιοί... Σμέρνες...

Ο σκορπιός είναι κι αυτός οπλισμένος με δηλητηριώδη αγκάθια, αλλά τελείως ακίνδυνος γιατί κανείς απλός κολυμβητής δεν χώνεται μέσα στις σχισμές των βράχων, όπου ζει, εκτός βέβαια των ψαροτουφεκάδων. Αλλά αυτοί ως επί το πλείστον ξέρουν. Ο σκορπιός γίνεται πιο επικίνδυνος για τους απρόσεκτους που θα ξεψαρίσουν τα δίχτυα. Τότε υπάρχει το ενδεχόμενο να τρυπηθεί κανείς. Τα αγκάθια του είναι επικίνδυνα ακόμα και όταν έχει πεθάνει. Γι αυτό θέλει προσοχή ακόμα και στην κουζίνα. Το τσίμπημά του πονάει αλλά όχι τόσο όσο της δράκαινας. Η μυθολογία περί την σμέρνα είναι τεράστια... Αλλά ούτε βατεύεται με φίδια (!!!), ούτε οι Ρωμαίοι τις διατηρούσαν σε στέρνες και τις τάιζαν με τους δούλους τους, (Θα ήταν -φαντάζομαι-πολύ ακριβή τροφή) ούτε επιτίθεται στους κολυμβητές. Ο μόνος κίνδυνος είναι να βάλει κάποιος το χέρι του σε καμιά τρύπα και να το βγάλει με κάνα δυο δάχτυλα λιγότερα, αν η τρύπα συμπίπτει να είναι η φωλιά της σμέρνας που όπως βλέπετε και στην φωτογραφία συνηθίζει να ζει... Όπως βλέπετε, κανένα πλάσμα από όσα προαναφέραμε μέχρις εδώ δεν είναι επικίνδυνο αν δεν το αγγίξουμε ή το πειράξουμε. Επικίνδυνη είναι η άγνοια και καμιά φορά η βλακεία.





ΣΚΟΡΠΙΟΣ                                                    ΣΜΕΡΝΑ





Λαγόψαρο... Λεοντόψαρο ...Γερμανός...


Απέμειναν τα τρία χειρότερα είδη που και τα τρία δεν είναι ιθαγενή, αλλά μετανάστες. Ανήκουν στα λεγόμενα “λεσεψιανά” γιατί εισέβαλαν από την Ερυθρά θάλασσα στην Μεσόγειο δια μέσου του Σουέζ και πήραν το γενικό τους όνομα από τον Γάλλο μηχανικό Λεσέψ που σχεδίασε την διάνοιξη της διώρυγας.


Θα αρχίσω από το πλέον αθώο, τον Γερμανό, (SIGANUS LURIDUS) καθώς είναι από τους πρώτους μετανάστες. Εμφανίστηκε στην Ρόδο κατά τον πόλεμο γι αυτό του έδωσαν το όνομα Γερμανός. Οι ψαράδες του έδωσαν το όνομα Αγριόσαλπα. Αυτό το ψάρι έχει ήδη εξαπλωθεί εκπληκτικά. Προσωπικά, το έχω δει μέχρι την Ικαρία. Αλλά μαθαίνω ότι έχει φτάσει μέχρι την...Θάσο. Το τσίμπημά με τα αγκάθια του προκαλεί πόνο, αλλά μικρότερο από αυτόν του σκορπιού.


Το άλλο ψάρι είναι ο περίφημος λαγοκέφαλος. (lAGOCEPHALUS SCELERATUS) Το σώμα του έχει μια τοξίνη που ονομάζεται τετροδοντοτοξίνη που προξενεί στον άνθρωπο σοβαρές δηλητηριάσεις, ακόμα και τον θάνατο, αποτέλεσμα της παράλυσης που προκαλεί στο αναπνευστικό σύστημα... Είναι Δημόσιος κίνδυνος και τα Λιμεναρχεία όλης της χώρας έχουν αναρτήσει φωτογραφίες σε όλους τους Λιμενικούς σταθμούς εν ήδη επικηρυγμένου δολοφόνου! Οι ψαράδες έχουν ενημερωθεί αρμοδίως και έχουν την υποχρέωση να αναφέρουν όταν πιάσουν στα δίχτυα τους κάποιον λαγοκέφαλο, και το κυριότερο πού ακριβώς τον έπιασαν. Οπότε, ο κίνδυνος ελλοχεύει μόνο για κάτι νεόκοπους ψαράδες, καλαμάδες. ( Ο θεός να βάλει το χέρι του)


Το τρίτο ψάρι το λεοντόψαρο, (PTEROIS MILES) πρωτοεμφανίστηκε την Κύπρο, μετά έφτασε στην Ρόδο και στην Κρήτη και πρόσφατα έμαθα ότι το είδαν αυτοδύτες και σε άλλα νότια νησιά.. Καλώς τα δεχτήκαμε. Το ψάρι αυτό ανήκει στην οικογένεια των σκορπίδων. Το τρύπημα του είναι τις πιο πολλές φορές θανατηφόρο για παιδιά και άτομα μεγάλης ηλικίας . Αλλά και αν κάποιος την γλυτώσει θα υποφέρει από διάρροια, παραλυτικά φαινόμενα και θα πονάει για αρκετές μέρες. Ευτυχώς είναι ψάρι στατικό σαν την σκορπίνα και -βέβαια- δεν επιτίθεται. Ο μόνος κίνδυνος είναι να πιαστεί σε δίχτυα και να τρυπήσει κάποιον ερασιτέχνη ψαρά που θα προσπαθήσει να το ξεψαρίσει. Μίλησα για ερασιτέχνη, γιατί οι επαγγελματίες έχουν ενημερωθεί ήδη... Ο πληθυσμός του για την ώρα είναι πολύ μικρός για να μιλήσουμε για τυχαία επαφή μαζί του, όπως ας πούμε με την περίπτωση της δράκαινας...


             


                        
                        
ΓΕΡΜΑΝΟΣ


               


                                               


ΛΑΓΟΨΑΡΟ





              

ΛΕΟΝΤΟΨΑΡΟ




Υπάρχουν ακόμα και άλλοι ενοχλητικοί οργανισμοί, όπως τα κνιδόζωα- υδρόζωα που μοιάζουν με φύκια, καθώς και φύκια που τσούζουν αν τα ακουμπήσουμε, καθώς βέβαια και οι μέδουσες που ενδημικά εισβάλλουν στις θάλασσές μας και που με αυτές θα ασχοληθούμε σε ιδιαίτερο άρθρο...





* Οι φωτογραφίες είναι δικές μου εκτός απο αυτές του λαγοκέφαλου και του λεοντάψαρου που είναι από την διεύθυνση http://www.neakriti.gr, καθώς δεν είχα την τιμή να συναντήσω κανέναν από τους κυρίους αυτούς κατα τις καταδύσεις μου. Εξ άλλου, μην ξεχνάμε ότι τώρα πια στην  ηλικία των 75, βουτάω μόνο με άπνοια...





                                                                  ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ  (C)
                                                                                                        29/8/2017
Share on Google Plus

0 comments:

Για τον σκοπό της ύπαρξής μας ενημερωθείτε στην ομάδα μας, «ΜΕΣΑ - Μαζί Ενάντια Στην Αδικία», στο facebook

ΟΜΑΔΑ ΜΕΣΑ. Από το Blogger.