Το υπέροχο μπορεί να είναι και άχρηστο;



Το παρόν άρθρο ή μάλλον οι σκέψεις που θα εκφράσω είναι αποτέλεσμα ενός βίντεο που ανάρτησε στο προφίλ του ο Γιώργος Χριστάκης και μιας μικρής συζήτησης που είχαμε σήμερα το απόγευμα με τον Κώστα Γραμματικάκη
Αφορμή είναι τα strandbeasts του Theo Jansen δηλαδή μηχανές κινούμενες από τον αέρα.
Ο ίδιος ο καλλιτέχνης και δημιουργός τους, τις θεωρεί δείγμα της εξέλιξης, ζωντανά όντα τα οποία κινούνται και ζουν με τον αέρα.
Όντως πρόκειται για αρθρωτά μηχανήματα τα οποία έχουν ως μοναδική πηγή κίνησης τους τον άνεμο αλλά και την οργανωμένη λειτουργία τους.
Είναι υπέροχο να τις βλέπεις να κινούνται στον χώρο, πραγματικά σαν ζωντανά όντα, σαν έμψυχη ύλη η οποία δρα και λειτουργεί αυτόνομα στον χώρο.
Η αρμονία και η οργάνωση που έχουν τα κινούμενα μέρη τους είναι πραγματικά εκπληκτική και πραγματικά μπορείς να πεις ότι έστω και για τον λίγο χρόνο που ο δημιουργός τους τις αφήνει να ανοίξουν τα φτερά τους και να κινηθούν ελεύθερα στον χώρο, αυτά τα "πλάσματα" αποκτούν την δική τους υπόσταση, την δική τους συνείδηση που δεν έχει να κάνει καθόλου με τον δημιουργό τους ο οποίος μένει αμέτοχος στο όλο θαύμα.
Έτσι ή αλλιώς ο χρόνος είναι πάντα σχετικός και αν αυτές οι μηχανές δρουν αυτόνομα για κάποια λεπτά ή κάποια δευτερόλεπτα της ώρας δεν διαφέρει καθόλου από τον χρόνο που και εμείς ως οργανισμοί, σαφώς μεγαλύτερης πολυπλοκότητας, αφηνόμαστε να δράσουμε με τον ίδιο ίσως τρόπο για κάποια χρόνια τα οποία σε σύγκριση με το αιώνιο παραμένουν το ίδιο μηδαμινά με τα λεπτά δράσης αυτών των μηχανών.
Το ερώτημα λοιπόν γεννιέται από την ύπαρξη αυτών των εκπληκτικών και θαυμάσιων μηχανών οι οποίες 'όσο υπέροχες και εντυπωσιακές είναι, τόσο άχρηστες είναι γιατί δεν επιτελούν κανέναν πρακτικό σκοπό παρά μόνο να υπάρχουν και να γεμίζουν με το μικρό ή μεγάλο μεγαλείο τους ένα κομμάτι κενού χώρου.
Αλήθεια λοιπόν, ότι δεν μπορεί να φτιάξει καφέ, ότι δεν μπορεί να σώσει μια ανθρώπινη ζωή, ότι υπάρχει απλά και είναι υπέροχο είναι κάτι σαν μια παράξενη δημιουργική πολυτέλεια του κόσμου , ή οποία μέσα στην έκρηξη της ύπαρξης κατάφερε να φτιάξει κάτι εξαιρετικά υπέροχο που απλά μας θυμίζει την δική μας ατελή ύπαρξη η οποία πάσχει από συνεχή ανάγκη υποστήριξης της ζωής της αλλά και των αναγκών της;
Μήπως ότι δεν είναι πρακτικά χρήσιμο δεν έχει ανάγκη ύπαρξης και απλά προσβάλει τις ανάγκες μας με την ξεδιάντροπη πολυτελή άχρηστη αλλά υπέροχη του φύση;
Αν σκεφτούμε με αυτούς τους όρους τότε ο έρωτας, η ελευθερία, η δικαιοσύνη είναι άχρηστες ιδέες για τον άνθρωπο, ιδέες που τον χαλάνε και τον κάνουν να μην μπορεί να σκλαβωθεί για το κοινό καλό, ως συναισθηματικός βράχος χωρίς την αρρώστια του έρωτα μέσα του, ως συνειδητός σκλάβος ο οποίος θα εκτελεί την υπηρεσία του χωρίς να ζητάει ανταπόκριση, ως γρανάζι που δεν θα φοβηθεί να αδικήσει την ιδέα και την έννοια της ζωής για να παράγει έργο.
Μα αυτό το πλάσμα που θα μείνει, πλέον δεν θα είναι άνθρωπος, δεν θα έχει ζωή μέσα του, και φυσικά δεν θα χρειάζεται ούτε συνείδηση εφόσον θα είναι πλέον μια πρακτική εφαρμογή για την ζωή και όχι ένα πλάσμα που έχει την ελπίδα κάποια στιγμή, να κοιτάξει ψηλά και να δει κάτι πιο μεγάλο από τον ίδιο.



Αλήθεια τα Strandbeast πόσο άχρηστα μπορεί να είναι εφόσον χωρίς καν τα ίδια ή ο δημιουργός τους να το ξέρει μπορούν να δώσουν τόση τροφή για σκέψη.
Κάτι ακόμα που σκέφτομαι και με τρομάζει κάπως αλλά έχει με μία έννοια ένα είδος  περίεργου χιούμορ μέσα του, είναι και το ότι τα αεροκίνητα αρθρωτά πλάσματα σε σχέση με εμάς δεν έχουν και τόσες διαφορές στην σημασία της ύπαρξης τους.
Θεωρούμε χρήσιμο ότι μας συντηρεί σαν βιολογικά όντα, όμως όσο χρήσιμο και να είναι κάτι όπως το νερό με το οποίο είμαστε δεμένοι για όλη μας την ζωή, δεν θα μας κάνει ούτε αθάνατους ούτε κάτι που δεν είμαστε, δηλαδή μπροστά στο όλο ένα μικρό ασήμαντο σημείο το οποίο και να εκλείψει από προσώπου γης δεν πρόκειται κανένα κοσμικό σύστημα να το πάρει χαμπάρι.
Με την ίδια έννοια λοιπόν που αυτά τα όντα είναι άχρηστα, άχρηστη μπορεί να είναι και η δική μας ύπαρξη αλλά άχρηστη είναι και κάθε άλλη ύπαρξη γιατί ο κόσμος θα μπορούσε να είναι, ακόμα και αν δεν υπήρχε, δεν θα είχε καμία διαφορά στην εξίσωση που επιμένει πάντα να καταλήγει στο μηδέν ή στο άπειρο.



Και κάτι τελευταίο σε ένα θέμα που δεν έχει τέλος.
Το νερό με ποια ιδιότητα είναι πιο χρήσιμο για τον άνθρωπο; Με την ιδιότητα του φυσικού αγαθού που συντηρεί την ζωή; ή με την συμβολική και παραδειγματική του ιδιότητα η οποία μπορεί να δώσει ζωή στον νου, την σκέψη και την συνείδηση  και να σε κάνει να καταλάβεις καλύτερα τον κόσμο και τον εαυτό σου μέσα σε αυτόν και μέσα στον εαυτό σου, τον ίδιο τον κόσμο;
Εγώ πάντα θα επιλέγω την δεύτερη, την άυλη ιδιότητα του νερού όπως και την άυλη ιδιότητα του κάθε υπέροχου όντως μέσα στον κόσμο γιατί το σώμα μου είναι ορισμένο να πεθάνει όπως θα πεθάνει και η ύλη σε κάθε υπέροχο πλάσμα αυτού του κόσμου, όμως οι ιδέες που το γέννησαν υπήρχαν πάντοτε και θα υπάρχουν για πάντα και αν υπάρχει ένα νόημα σε αυτή την ύπαρξη δεν βρίσκεται στην ύλη και την ταύτιση αλλά εκεί, στο σημείο όπου τα πάντα απορρέουν από αυτό και τα πάντα θα καταλήγουν εκεί αιώνια και συνεχόμενα.
Αυτό λοιπόν που τολμάω να σκεφτώ ως υπέροχο δεν είναι πάντα το υλικά χρήσιμο, αλλά αυτό που μπορεί να επικοινωνήσει και να κάνει και εμένα κοινωνό του ίδιου του κόσμου, τουλάχιστον στο κομμάτι που μου αναλογεί.
Δεν γνωρίζω βέβαια πως κάτι πραγματικά υπέροχο δεν έχει και πρακτική εφαρμογή, ίσως στην πορεία της εξέλιξης του, εφόσον το πραγματικά υπέροχο έχει μέσα του την αρμονία αλλά και την σοφία που μπορεί να δώσει στην ύπαρξη έναν συγκεκριμένο ρόλο και να την κάνει να εναρμονιστεί με το περιβάλλον της.



Φυσικά υπήρχε και ο Maxwell ο οποίος όταν ανακάλυψε την ύπαρξη του ηλεκτρομαγνητισμού, θεώρησε την ανακάλυψη του υπέροχη αλλά τελείως άχρηστη για τον άνθρωπο, όμως αυτό το άρθρο μπορείτε και το διαβάζετε αυτή την στιγμή εξαιτίας της πρακτικής εφαρμογής της ανακάλυψης του.
Καημένε Maxwell πόσο μακριά μπορούσες να δεις και πόσα παρέλειψες.

Γιάννης Ζωγραφάκης

Share on Google Plus

0 comments:

Για τον σκοπό της ύπαρξής μας ενημερωθείτε στην ομάδα μας, «ΜΕΣΑ - Μαζί Ενάντια Στην Αδικία», στο facebook

ΟΜΑΔΑ ΜΕΣΑ. Από το Blogger.